CULTURAL ASSOCIATION OF KAVOUSI
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΙΑ ΚΑΒΟΥΣΙΟΥ Η Ελιά του Αζοριά βρίσκεται 1 χιλιόμετρο νότια του χωριού Καβούσι και πολύ κοντά στον ομώνυμο αρχαιολογικό χώρο. Η ελιά αυτή, αποτελεί ένα φυσικό μνημείο και είναι η αρχαιότερη ελιά στον κόσμο. Η ηλικία της υπολογίζεται γύρω στα 3250 έτη ενώ κάποιοι υποστηρίζουν ότι είναι μέχρι και 6000 ετών. Με βάση τη μέθοδο των ετήσιων δακτυλίων, υπολογίζεται ότι το δέντρο φυτεύτηκε την περίοδο 1350-1100 π.Χ., δηλαδή η πλησιέστερη ηλικία του είναι 3250 ετών, τοποθετώντας την στη διάρκεια της Μετανακτορικής Μινωικής Εποχής (1350–1100 π.Χ.) Η ελιά βρίσκεται κοντά σε αρχαίους οικισμούς όπως το Βροντά, το Κάστρο και τον Αζοριά, περιοχές όπου έχουν βρεθεί αγγεία και συστήματα άλεσης ελαιοκάρπου, υποδεικνύοντας τη σημασία της ελαιοκαλλιέργειας στην περιοχή από την αρχαιότητα. Το 2004 μετά από πρόταση κατοίκων της περιοχής και του Δήμου Ιεράπετρας αποφασίστηκε η πρώτη νικήτρια του Μαραθωνίου Γυναικών στους Ολυμπιακούς αγώνες της Αθήνας το 2004 να στεφανωθεί με κότινο από το ελαιόδεντρο αυτό ενώ ο κότινος αυτός κόπηκε με ειδική τελετή.
Το 2019, η Αρχαία Ελιά Καβουσίου ανακηρύχθηκε Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης, με σκοπό την προστασία και ανάδειξή της ως σύμβολο της αγροτικής ιστορίας και παράδοσης της περιοχής. Λόγω των μεγάλων διαστάσεων του κορμού αλλά και λόγω της θέσης του κοντά στους αρχαίους οικισμούς του Βροντά, Κάστρο και Αζοριάς, όπου έχουν ανευρεθεί πολλά αγγεία και εργαλεία έκθλιψης ελαιοκάρπου, το ελαιόδεντρο αυτό έχει χαρακτηριστεί και ως μνημειακό έπειτα και από αναγνώριση του Συνδέσμου Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης (ΣΕΔΗΚ). Σύμφωνα με την Ειδική Περιβαλλοντική Έκθεση την οποία υπέβαλλε ο Δήμος Ιεράπετρας στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση για την κήρυξη της αρχαίας ελιάς Καβουσίου ως Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης, τόσο η Δημοτική και η Τοπική αρχή όσο και ο Πολιτιστικός Σύλλογος και οι κάτοικοι της περιοχής έχουν θέσει σε υψηλή προτεραιότητα την προστασία και ανάδειξη του μοναδικού αυτού φυσικού στοιχείου. Είναι «μπολιασμένη» σε υποκείμενο αγριελιάς και είναι το αρχαιότερο γνωστό δείγμα μπολιάσματος στον κόσμο. Ο κεντρικός κορμός της έχει έντονο εξωτερικό ανάγλυφο, με ιδιαίτερη αισθητική εμφάνιση καθ' όλη την περίμετρό της. Στη βάση του έχει μέγιστη διάμετρο 7,10 μ. και περίμετρο 22,10 μ. ενώ σε ύψος 0,80 μ. έχει μέγιστη διάμετρο 4,95 μ. και περίμετρο 14,20 μ. Η ελιά θεωρείται ως η αρχαιότερη μινωική αφού περικλείεται από τους τέσσερις αρχαίους οικισμούς «Βρόντος», «Κάστρο», «Ακρόπολη του Αζοριά» και από τον οικισμό του Καβουσίου, που χρονολογείται στο 4700 π.Χ. με διαρκή κατοίκηση μέχρι σήμερα. Στον ίδιο το χώρο της ελιάς υπάρχουν μινωικά ερείπια. Σημαντικά ευρήματα των οικισμών αυτών σχετίζονται με την καλλιέργεια της ελιάς κατά τη μινωική περίοδο στην περιοχή, όπως ελαιοτριβείο, εργαλεία, αποθήκες, διάφορα αγγεία και πίθοι ελαιολάδου. Επίσης, βρίσκεται στο κέντρο του λεγόμενου «Μινωικού Άλσους Ειρήνης» που φιλοξενεί και άλλες αρχαίες ελιές και η συγκεκριμένη έχει ανακηρυχθεί ως μνημείο της φύσης ενώ με τα κλαδιά της στεφανώθηκε η νικήτρια του Μαραθωνίου Δρόμου Γυναικών στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 στην Αθήνα Η «Αρχαία Ελιά Καβουσίου», χαρακτηρίστηκε επίσημα ως Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης με απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το 2019, προστατεύοντας έτσι θεσμικά αυτό το σπάνιο φυσικό μνημείο ΦΕΚ: Β3912/25-10-19).
Βασικοί άξονες διαχείρισης του διατηρητέου μνημείου της φύσης είναι: Η διατήρηση του αιωνόβιου δένδρου και η προστασία του από ανεξέλεγκτες επεμβάσεις στον κορμό, το ριζικό σύστημα και την κόμη, καθώς και από παρεμβάσεις στην υδρολογική κατάσταση και την περιβάλλουσα ζώνη προστασίας, που ενδέχεται να προκαλέσουν υποβάθμιση ή να θέσουν σε κίνδυνο την υπόσταση του μνημείου, αλλά και η ανάδειξη του και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής του, όποτε αυτό κρίνεται απαραίτητο, από την αρμόδια υπηρεσία. Η διασύνδεσή του με τους αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής (Καβούσι, Αζοριά, Βροντάς, Πλάι του Κάστρου), - η αξιοποίησή του για την αναψυχή των κατοίκων και επισκεπτών, αποκλειστικά μέσω της παρατήρησης του δέντρου, της φωτογράφησής του και της χρήσης του υπόσκιου χώρου, και η αξιοποίησή του ως σημείο αναφοράς δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Η Αρχαία Ελιά Καβουσίου είναι επισκέψιμη και αποτελεί σημαντικό προορισμό για όσους ενδιαφέρονται για τη φυσική και πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης. Η περιοχή γύρω από την ελιά προσφέρει επίσης ευκαιρίες για πεζοπορία και εξερεύνηση του αρχαιολογικού χώρου του Αζοριά.
This website uses cookies to ensure you get the best experience on our website.
